Marcin Miłkowski
Jakie zmiany czekają nas w nowym roku szkolnym
Od 1 września 2025 roku wejdą w życie ważne zmiany, które dotyczą głównie kształcenia specjalnego, programów nauczania oraz nowych przedmiotów.
1. Kształcenie specjalne: Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego będą mogli kontynuować naukę mimo zmiany orzeczenia, co zwiększy elastyczność organizacji pracy szkół i przedszkoli, szczególnie dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi.
2. Nowa podstawa programowa i reforma edukacji: zmiany programowe, m.in. nowy, nieobowiązkowy przedmiot „edukacja zdrowotna” zastępujący „wychowanie do życia w rodzinie”, realizowany w klasach IV–VIII oraz w szkołach ponadpodstawowych.
3. Nowe zasady w prawie oświatowym:
a) rozszerzenie zakresu danych w Systemie Informacji Oświatowej (SIO),
b) nowe zasady egzaminów zewnętrznych (wprowadzenie funkcji egzaminatora-weryfikatora oraz operatora pracowni informatycznej),
c) obowiązek oznaczania treści wykraczających poza podstawę programową w programach nauczania,
d) cyfryzacja materiałów dydaktycznych – obowiązek udostępniania podręczników w formie cyfrowej,
e) zmiany w finansowaniu kształcenia młodocianych pracowników.
Planowane zmiany
1. Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe przewiduje m.in. wprowadzenie definicji „społeczności szkolnej” oraz nowego rozdziału dotyczącego praw i obowiązków uczniowskich oraz systemu ochrony praw uczniowskich, które obejmą szkoły publiczne i niepubliczne.
2. W edukacji domowej planowane są nowe obowiązki rejestracji i nadzoru pedagogicznego, które mają ułatwić monitorowanie jakości nauczania w domu.
Podsumowując: od 1 września 2025 roku wchodzą w życie zmiany zwiększające elastyczność kształcenia specjalnego, wprowadzające nowe przedmioty i zasady organizacyjne, a kolejne modyfikacje prawa oświatowego są w trakcie procedowania, dlatego na bieżąco należy śledzić zmiany w przepisach, by żadna zmiana w prawie nas nie zaskoczyła.
Z pewnością pomocną w tym zakresie będzie prowadzona na naszej stronie zakładka Zmiany w przepisach.
Poniżej zestawienie zmian w przepisach prawa oświatowego, które wchodzą w życie od 1 września 2025 roku wraz ze wskazaniem aktów prawnych (wg stanu w dniu 28 sierpnia 2025 roku).
| Określenie zmiany | Przepis wprowadzający zmianę |
| W klasach IV-VIII szkoły podstawowej nowy przedmiot „edukacja zdrowotna” zastępuje przedmiot „wychowanie do życia w rodzinie” | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 6 marca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 378) |
| W branżowej szkole I stopnia zastąpienie przedmiotu „wychowanie do życia w rodzinie” nowym przedmiotem „edukacja zdrowotna” | |
| Wprowadzenie nowego przedmiotu „edukacja obywatelska” w liceach, technikach i branżowych szkołach II stopnia | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 6 marca 2025 r. zmieniające rozporządzenia w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. poz. 382) |
| Kształcenie w zawodzie technik gospodarki nieruchomości w branży ekonomiczno-administracyjnej | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 10 czerwca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. poz. 771) |
| Zwolnienie uczniów uczących się języka mniejszości narodowej, etnicznej lub języka regionalnego z nauki drugiego języka obcego | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 13 czerwca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz. U. poz. 778) |
| Obowiązek oznaczania w programach nauczania treści wykraczających poza podstawę programową | art. 22a ust. 4a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881) |
| Rozszerzenie zakresu danych w Systemie Informacji Oświatowej: obowiązek podawania w RSPO adresów innych lokalizacji prowadzenia zajęć oraz miejsc przeprowadzania egzaminów,gromadzenie nowych danych dziedzinowych uczniów, m.in. dotyczących wczesnego wspomagania rozwoju, zajęć rewalidacyjno-wychowawczych i kształcenia specjalnego, w tym dat rozpoczęcia i zakończenia realizacji tych zajęć,rozszerzenie danych o liczbie godzin zajęć realizowanych przez nauczycieli i specjalistów współorganizujących kształcenie specjalne | art. 2 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1933) |
| Nowe zasady egzaminów zewnętrznych (wprowadzenie funkcji egzaminatora-weryfikatora oraz operatora pracowni informatycznej) | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 kwietnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu zawodowego oraz egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie (Dz. U. poz. 542) |
| Cyfryzacja materiałów dydaktycznych – obowiązek udostępniania podręczników w formie cyfrowej | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 12 marca 2025 r. w sprawie dotacji celowej na wyposażenie szkół w podręczniki, materiały edukacyjne i materiały ćwiczeniowe w 2025 r. (Dz. U. poz. 392) |
| Zmiany w finansowaniu kształcenia młodocianych pracowników | Ustawa z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1933) Ustawa z dnia 21 maja 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego oraz doskonalenia zasad opracowywania prawa gospodarczego (Dz. U. poz. 769) |
| Uzupełnieniu przepisów o nowe rozwiązania dotyczące kształcenia specjalnego | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 27 czerwca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz. U. poz. 849) |
| Podstawa programowa kształcenia w zawodzie technik gospodarki nieruchomościami | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 8 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. poz. 1024) |
| Nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu wychowanie fizyczne dla: 1) liceum ogólnokształcącego i technikum; 2) branżowej szkoły II stopnia. | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 21 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. poz. 1035) |
| Aktualizacja wykazu dziedzin zawodowych wraz z przyporządkowanymi do tych dziedzin zawodami określonymi w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 29 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu dziedzin zawodowych wraz z przyporządkowanymi do nich zawodami określonymi w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. poz. 1050) |
| Nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu wychowanie fizyczne dla: 1) szkoły podstawowej; 2) branżowej szkoły I stopnia; 3) szkoły policealnej. | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 21 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 1052) |
| Kwalifikacje wymagane od nauczycieli | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 8 sierpnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. poz. 1111) |
| 1) wprowadzenie możliwości tworzenia oddziałów sportowych w szkołach podstawowych oraz ponadpodstawowych prowadzących kształcenie w formie dziennej w przypadku, gdy liczba uczniów jest nie mniejsza niż 14 uczniów, 2) dodanie nauczyciela wychowania fizycznego do katalogu osób, które mogą wydawać opinię uzasadniającą brak możliwości kontynuowania przez danego ucznia szkolenia sportowego. | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 12 sierpnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oddziałów i szkół sportowych oraz oddziałów i szkół mistrzostwa sportowego (Dz. U. poz. 1120) |
| Najważniejsze zmiany wprowadzone w ustawie – Karta Nauczyciela: 1) podwyższenie nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy z 250% do 300% wynagrodzenia, 2) wprowadzenie nowej nagrody jubileuszowej 400% wynagrodzenia za 45 lat pracy 3) stawki odpraw emerytalnych i rentowych, uzależnione od stażu pracy (do 6-miesięcznego wynagrodzenia), 4) prawo do odprawy także przy zatrudnieniu na wymiar niższy niż 1/2 etatu 5) ujednolicenie tygodniowego pensum dla nauczycieli przedmiotów teoretycznych i praktycznych w szkołach zawodowych (18 godzin), 6) doprecyzowanie zasad rozliczania i wynagradzania za pracę w godzinach ponadwymiarowych i doraźne zastępstwa, 7) możliwość skorzystania przez nauczycieli nabywających uprawnienia emerytalne z urlopu zdrowotnego w celu leczenia lub rehabilitacji uzdrowiskowej, 8) skrócenie okresu zatrudnienia nauczyciela początkującego na czas określony z dwóch do jednego roku szkolnego, 9) doprecyzowano obowiązki mentora i zapewniono jego udział w postępowaniach związanych z awansem zawodowym, 10) ustalono jednolite zasady ochrony przedemerytalnej dla nauczycieli mianowanych i zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, 11) ustalono wyłączną kompetencję wojewodów w zakresie zadań związanych z powoływaniem i odwoływaniem komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli oraz nadzorem nad pracą rzeczników dyscyplinarnych, po nowelizacji zadania te nie mogą być przekazywane kuratorom oświaty. Nowelizacja ustawy wprowadza również zmiany w innych ustawach: ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ustawie z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej oraz ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe. Zmiany te dotyczą m.in. rozszerzenia grupy nauczycieli uprawnionych do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, wprowadzenia możliwości przedłużenia powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na kolejną jedna kadencję bez konieczności przeprowadzania konkursu oraz wprowadzono rozwiązania usprawniające w Systemie Informacji Oświatowej, takich jak np. możliwość wcześniejszego przypisanie uczniów do oddziałów na kolejny rok szkolny oraz nadawania uprawnień do przekazywania danych przez dyrektorów szkół i placówek. | Ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1160) |
| Nowelizacja wprowadza regulacje o charakterze epizodycznym (obowiązującą do dnia 31 sierpnia 2027 r.), która umożliwia niepublicznym przedszkolom, szkołom oraz ich zespołom powierzanie nauczycielom specjalistom prowadzenia zajęć bezpośrednio z uczniami lub wychowankami w wymiarze nieprzekraczającym 9 godzin tygodniowo, także na podstawie innej niż umowa o pracę, pod warunkiem, że w treści łączącego strony stosunku prawnego nie przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy. Nauczyciel specjalista będzie mógł prowadzić zajęcia na tej podstawie, jeżeli: 1) nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne w sprawie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowanie dyscyplinarne; 2) nie był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; 3) nie był prawomocnie ukarany karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 3 ustawy, w okresie 3 lat przed powierzeniem prowadzenia zajęć, albo karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy; 4) posiada kwalifikacje wymagane do zajmowania danego stanowiska. Liczba godzin zajęć powierzonych nauczycielom specjalistom na podstawie innej niż umowa o pracę będzie wliczana do łącznej liczby etatów nauczycieli specjalistów, o której mowa w art. 42d ust. 3 ustawy, z zastosowaniem przelicznika, w którym każda zrealizowana przez ww. nauczyciela godzina stanowi 1/20 etatu, co odpowiada pensum w wymiarze 20 godzin. To rozwiązanie jest wprowadzone na czas określony, tj. do dnia 31 sierpnia 2027 r. | Ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela (Dz. U. poz. 1188) |
| Nowelizacja ustawy uchyla art. 42 ust. 2f i 2g ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm.) dotyczące godzin dostępności nauczyciela w szkole, które przestają obowiązywać od 1 września 2025 r. | Ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela (Dz. U. poz. 1189) |
| 1) rozszerzono zakres danych gromadzonych w bazie danych SIO o miejsce realizacji zajęć indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego oraz indywidualnego nauczania; 2) w § 31 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia zajęcia wychowania do życia w rodzinie zostają zastąpione zajęciami edukacji zdrowotnej. | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 27 sierpnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu danych dziedzinowych gromadzonych w systemie informacji oświatowej oraz terminów przekazywania niektórych danych do bazy danych systemu informacji oświatowej (Dz. U. poz. 1194) |
| Wprowadzone zostają przepisy dostosowujące organizację kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 sierpnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie organizacji kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy (Dz. U. poz. 1195) |