Ilustracja wygenerowana przy użyciu AI
Od 1 września 2026 roku w polskim systemie oświaty zaczną obowiązywać istotne zmiany programowe, organizacyjne oraz prawne, wprowadzane m.in. w ramach reformy „Reforma26. Kompas Jutra”.
Poniższe zestawienie stanowi kompendium wiedzy na temat najważniejszych nowości, obejmujących m.in. wdrażanie nowych podstaw programowych oraz uregulowań dotyczących korzystania z telefonów komórkowych.
Zmiany te nakładają na dyrektorów i rady pedagogiczne obowiązek dostosowania wewnątrzszkolnych dokumentów, w tym w szczególności statutów.
1. Zmiany w wychowaniu przedszkolnym
Dla wszystkich przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego od 1 września 2026 r. zacznie obowiązywać nowa podstawa programowa.
- Fundamenty rozwoju: Nowy program kładzie większy nacisk na spójny rozwój kompetencji fundamentalnych dziecka, odchodząc od samego przekazywania treści.
- Ruch i doświadczenie: W organizacji pracy przedszkoli silniej akcentuje się konieczność aktywności ruchowej, współpracy w grupie oraz nauki poprzez bezpośrednie doświadczenia i pracę w realnym środowisku.
- Ograniczenie ekranów: Używanie urządzeń cyfrowych i ekranowych w przedszkolach zostanie ograniczone. Nauczyciele będą mogli z nich korzystać wyłącznie w celach dydaktycznych. Kładzie się bardzo duży nacisk na promowanie higieny cyfrowej od najmłodszych lat.
- Zasady interpretacji: Zapisy nowej podstawy programowej należy interpretować rozwojowo i funkcjonalnie, w poszanowaniu zasady dobra dziecka. Powinny one stanowić cele i kierunki pracy nauczyciela, a nie sztywne, jednakowe dla wszystkich wskaźniki. Należy unikać budowania nadmiernie sformalizowanych narzędzi oceny.
2. Zmiany w szkołach podstawowych
Nowa podstawa programowa w szkołach podstawowych będzie wdrażana etapowo. Szkoły podstawowe będą równolegle pracować według dotychczasowych i nowych przepisów, które w roku szkolnym 2026/2027 obejmą roczniki uczniów klas I oraz IV.
- Edukacja wczesnoszkolna (klasy I–III): Wzrośnie tygodniowy wymiar obowiązkowych zajęć z 20 do 21 godzin. Program będzie mocniej akcentował rozwijanie u dzieci kompetencji językowych, matematycznych, cyfrowych oraz ruchowych.
- Klasy IV–VIII: Wprowadzono nowe rozwiązania programowe. W klasach IV–VI pojawi się nowy przedmiot – przyroda. Dodatkowo, w starszych klasach edukacja obywatelska zastąpi wiedzę o społeczeństwie (WOS), a zajęcia praktyczno-techniczne pojawią się zamiast techniki. Zwiększona zostanie pula godzin do dyspozycji dyrektora.
- Tydzień projektowy: W szkołach przewidziano realizację tygodnia projektowego. Od września 2026 r. będzie to rozwiązanie fakultatywne, ponieważ powszechny obowiązek wejdzie w życie w późniejszym terminie.
3. Zmiany w szkołach ponadpodstawowych
Od 1 września 2026 r. w szkołach ponadpodstawowych pojawią się jednak inne istotne zmiany.
Edukacja zdrowotna
Edukacja zdrowotna ma stać się obowiązkowym przedmiotem w szkołach ponadpodstawowych. Zajęcia będą realizowane w wymiarze dwóch godzin w całym cyklu kształcenia, czyli co do zasady po jednej godzinie tygodniowo w dwóch klasach wskazanych przez dyrektora szkoły.
Zakres przedmiotu obejmie m.in. zdrowie fizyczne i psychiczne, aktywność fizyczną, odżywianie, zdrowie społeczne, zdrowie środowiskowe, Internet i profilaktykę uzależnień oraz system ochrony zdrowia. Zajęcia dotyczące zdrowia seksualnego mają być odrębną, fakultatywną formą zajęć; nie będą wpływały na promocję ani ukończenie szkoły.
Ramowe plany nauczania
Od 1 września 2026 r. mają obowiązywać nowe ramowe plany nauczania, określające m.in. liczbę godzin i organizację zajęć. W szkołach ponadpodstawowych najważniejszym bezpośrednim skutkiem będzie wpisanie edukacji zdrowotnej do organizacji nauczania oraz odpowiednie dostosowanie arkusza organizacji i tygodniowego rozkładu zajęć.
4. Telefony komórkowe – nowe zasady
Na mocy ustawy z 3 lipca 2026 r. zmieniającej ustawę – Prawo oświatowe wprowadzono istotne zmiany dotyczące używania sprzętu elektronicznego.
Szkoły i przedszkola mają obowiązek dostosowania do nich swoich statutów w terminie do 31 grudnia 2026 r.
- Przedszkola: ustawodawca wprowadził ustawowy zakaz wnoszenia i korzystania przez dzieci z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych (rejestrujących dźwięk lub obraz i służących do komunikowania się na odległość) w trakcie pobytu w przedszkolu oraz na zajęciach poza jego terenem. Wyjątkiem są szczególne potrzeby zdrowotne lub niepełnosprawność, w przypadku których zgodę na posiadanie specjalistycznego sprzętu może wyrazić dyrektor na wniosek rodzica.
- Szkoły podstawowe: w szkołach podstawowych (zarówno publicznych, jak i niepublicznych) obowiązuje prawny zakaz korzystania z urządzeń przez uczniów na terenie szkoły (również podczas przerw) oraz na zajęciach poza nią. Przewidziano wyjątki: w nagłych sytuacjach, w celach edukacyjnych (wyłącznie za zgodą nauczyciela) lub z powodów zdrowotnych (za zgodą dyrektora). Statut szkoły musi także rygorystycznie określić zasady korzystania z telefonów podczas wycieczek szkolnych. Szkoła ma możliwość, ale nie obowiązek, utworzenia specjalnego depozytu na urządzenia.
- Szkoły ponadpodstawowe: w szkołach ponadpodstawowych to statut ma określić konkretne warunki używania telefonów lub wprowadzić ich całkowity zakaz. Wszelkie zasady dotyczące wycieczek oraz wyjątki ze względów medycznych muszą zostać opisane w statucie szkoły ponadpodstawowej.
Dodatkowo, każda z wymienionych jednostek oświatowych powinna wpisać do statutu zapisy o współdziałaniu z rodzicami na rzecz zachowania higieny cyfrowej oraz o prowadzeniu działań wychowawczo-profilaktycznych promujących odpowiedzialne korzystanie z Internetu i nowoczesnych technologii.
5. Niezbędne działania dyrektora
Zmiany nakładają na dyrektorów i organy prowadzące szereg zadań przygotowawczych. Dyrektor szkoły przed 1 września 2026 r. powinien:
- Ustalić i zweryfikować, które oddziały obejmuje nowa podstawa programowa w roku szkolnym 2026/2027.
- Zweryfikować arkusz organizacji pracy szkoły, przydział godzin dla nauczycieli oraz szkolny plan nauczania z uwzględnieniem zmian.
- Skompletować i przygotować nowe podręczniki dostosowane do nowej podstawy programowej dla uczniów klas objętych nowelizacją.
- Przygotować zmiany w statucie szkoły, ze szczególnym uwzględnieniem celów i zadań oraz zasad korzystania z telefonów (oraz usunąć stare zapisy stojące w sprzeczności z ustawą).
- Poinformować kadrę nauczycielską, uczniów oraz rodziców o nowym trybie wprowadzania reformy, poszczególnych modyfikacjach oraz o rygorach zakazu korzystania z telefonów komórkowych.
Dla ułatwienia prezentujemy zestawienie najważniejszych zmian w prawie oświatowym obowiązujących od 1 września 2026 r. wraz z podaniem miejsca publikacji oraz linkiem do danego przepisu (według stanu w dniu 31 sierpnia 2026 roku).
Do pobrania poniższa tabela z zestawieniem zmian
| Lp. | Zakres zmiany | Istota zmiany od 1 września 2026 r. | Akt prawny |
| 1 | Korzystanie z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych | Od 1 września 2026 r. obowiązuje zakaz korzystania przez dzieci w przedszkolach oraz uczniów szkół podstawowych z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie; w szkołach ponadpodstawowych statut może określić zakaz albo inne zasady korzystania. | Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, Dz. U. poz. 1036 |
| 2 | Podstawa programowa wychowania przedszkolnego | Nowa podstawa programowa obowiązuje od roku szkolnego 2026/2027 we wszystkich przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego. | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, Dz. U. poz. 378 |
| 3 | Podstawa programowa szkoły podstawowej | Od roku szkolnego 2026/2027 nowa podstawa programowa jest wdrażana w klasach I i IV szkoły podstawowej. | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, Dz. U. poz. 378 i 958 |
| 4 | Ramowe plany nauczania dla publicznych szkół | Od 1 września 2026 r. stosuje się nowe ramowe plany nauczania dla publicznych szkół. | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 lipca 2026 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół, Dz. U. poz. 1028 |
| 5 | Podstawa programowa dla branżowej szkoły I stopnia, szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz szkoły policealnej | Od 1 września 2026 r. obowiązuje odrębne rozporządzenie określające podstawę programową kształcenia ogólnego dla tych typów szkół. | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 14 lipca 2026 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz szkoły policealnej, Dz. U. poz. 1012 |
| 6 | Podstawa programowa dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia | Od 1 września 2026 r. obowiązują zmiany w podstawie programowej szkół ponadpodstawowych, w tym związane z edukacją zdrowotną. | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 8 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia, Dz. U. poz. 947 |
| 7 | Sposób nauczania szkolnego oraz zakres treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym człowieka | Od 1 września 2026 r. treści te są realizowane w formule zajęć „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”. | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 17 lipca 2026 r. w sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz zakresu treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym człowieka, o zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego; Dz. U. poz. 966 |
| 8 | Rekrutacja do publicznych przedszkoli, szkół, placówek i centrów | W rozporządzeniu doprecyzowano zadania komisji rekrutacyjnej, rozszerzając je m.in. o zapewnienie warunków do przeprowadzenia sprawdzianu predyspozycji językowych także w postępowaniu rekrutacyjnym do klasy VII szkoły podstawowej dwujęzycznej. | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 23 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego do publicznych przedszkoli, szkół, placówek i centrów Dz. U. poz. 1008 |
| 9 | Szczególne rozwiązania dotyczące uczniów z Ukrainy | Od 1 września 2026 r. wygasają szczególne rozwiązania przewidziane dla uczniów z Ukrainy i stosuje się ogólne zasady kształcenia uczniów z zagranicy. | Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 203) oraz rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 26 lutego 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie organizacji kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy, Dz. U. poz. 245 |
| 10 | Organizacja pracy szkół: klasy łączone, świetlica, posiłki | Część zmian organizacyjnych znajduje pierwsze zastosowanie do organizacji pracy szkół w roku szkolnym 2026/2027, w szczególności w zakresie klas łączonych, pracy świetlicy i zapewniania gorących posiłków. | Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 504 |
| 11 | Arkusz organizacji szkoły | Zmiana wynika z wprowadzenie od roku szkolnego 2026/2027 obowiązkowego przedmiotu edukacja zdrowotna oraz nieobowiązkowego przedmiotu edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne w szkołach podstawowych (w klasach IV–VIII) oraz w szkołach ponadpodstawowych | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 10 sierpnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli Dz. U. poz. 1090 |
| 12 | Rozporządzenie zmienia przepisy dotyczące: – zwalniania uczniów i słuchaczy z nauki jazdy pojazdem silnikowym; – uwzględniania zaangażowania ucznia w doświadczenia edukacyjne przy ocenie rocznej; – zakresu obszarów oceniania zachowania; – oceniania bieżącego i informacji zwrotnej dla ucznia; – pisemnych prac domowych w klasach IV–VIII; – organizacji egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych i sprawdzianów wiadomości i umiejętności; – terminologii dotyczącej przedmiotu „technika”, zastąpionej określeniem „zajęcia praktyczno-techniczne” | Od 1 września 2026 r.: pisemna praca domowa w klasach IV–VIII jest nieobowiązkowa i nie podlega ocenie, ale jej wykonanie może — jeżeli statut tak stanowi — wpłynąć na podwyższenie rocznej oceny klasyfikacyjnej; nauczyciel powinien sprawdzać każdą wykonaną pisemną pracę domową i przekazywać uczniowi informację zwrotną; przy ocenie rocznej należy uwzględniać zaangażowanie ucznia w doświadczenia edukacyjne; doprecyzowano obszary oceniania zachowania oraz zasady oceniania bieżącego; wprowadzono możliwość zwolnienia z nauki jazdy na podstawie prawa jazdy albo zaświadczenia o ukończeniu odpowiedniego szkolenia. Uwaga: szczegółowe zasady przeprowadzania egzaminów określone w nowym § 17a wchodzą w życie dopiero 1 września 2027 r. | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 20 sierpnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych Dz. U. poz. 1122 |
| 13 | nadzór pedagogiczny | Przywrócone zostaje monitorowanie jako odrębna forma nadzoru pedagogicznego. Wprowadzona zostaje możliwość sporządzania protokołu w postaci elektronicznej i w takim przypadku obowiązek jego podpisania przez kontrolującego oraz dyrektora szkoły lub placówki będzie możliwy z użyciem podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego. Uwaga: plany nadzoru pedagogicznego opracowane na rok szkolny 2026/2027 na podstawie dotychczasowych przepisów należy dostosować do zmienionych przepisów w terminie do dnia 30 września 2026 r. | Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 sierpnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadzoru pedagogicznego Dz. U. poz. 1151 |
Opracowanie: Marcin Miłkowski